خیلی خلاصه میتوان گفت که جاوا اسکریپت (JavaScript) یا به اختصار JS یک زبان برنامه نویسی در وب است که میتواند کدهای HTML و CSS را تغییر دهد. به راحتی میتوان به کمک HTML و CSS یک صفحه وب را به صورت استاتیک طراحی کرد. اما در این صفحه هیچ عملکرد پویایی دیده نمیشود.
در واقع برای افزودن هرگونه انیمیشن و تحرک به عناصر صفحه، به زبان جاوا اسکریپت نیاز خواهیم داشت.
برای درک بیشتر مطلب به یک مثال توجه کنید:
در یک صفحه وب میتوان به کمک تگهای HTML تعدادی تصویر قرار داد و به کمک CSS به آنها سبک متفاوت بخشید و چیدمان را تغییر داد. اما اگر بخواهیم این تصاویر به صورت یک اسلایدر همراه با افکتهای مختلف در صفحه نمایش داده شوند چه باید کرد؟ اینجاست که باید به سراغ زبان جاوا اسکریپت رفت و آلبوم تصاویر را به یک اسلایدر پویا و جذاب تبدیل کرد.
زبان جاوا اسکریپت چیست؟
اگر بخواهیم کمی حرفهایتر به این زبان نگاه کنیم، جاوا اسکریپت یک زبان محبوب مبتنی بر شی، داینامیک و مفسری است. این زبان برای برنامه نویسی سمت سرور و سمت کاربر استفاده میشود.
شیگرایی یک تفکر و شیوه در برنامهنویسی است. در برنامه نویسی شیگرا کدها در واحدهای کوچکتری تقسیمبندی میشوند و در طی برنامه این واحدها باهم پیوند میخورند تا برنامهی نهایی ایجاد شود.
زبان مفسری (Interpreter) زبانی است که کدهای آن به صورت خط به خط ترجمه و اجرا میشوند.این زبان مقابل زبانهای کامپایلری (Compiled) قرار میگیرد که یکباره کل کدها ترجمه و اجرا میشوند. بنابراین سرعت اجرای زبانهای مفسری نسبت به زبانهای کامپایلری کمتر است.
جاوا اسکریپت به شکل شماتیک
اگر هنوز متوجه نشدهاید که دقیقا جاوا اسکریپت چیست و چه کاربردی دارد، نگران نباشید، در این قسمت حتما معنای آن را متوجه میشوید. فرض کنید ساختار یک صفحه وب مانند آناتومی بدن انسان است. بدن انسان در ابتدا یک اسکلت است که روی این اسکلت گوشت و پوست و.. قرار گرفته است.
در وب هم اسکلت اولیه توسط HTML ایجاد میشود. یعنی المان های اصلی صفحه مثل متن، تصویر، لینک و… در صفحه قرار میگیرند. اما این خروجیها هیچ جذابیتی ندارند. پس باید به سراغ CSS برویم. به کمک CSS به این اسکلت پوست و گوشت میبخشیم. یعنی المانهای صفحه دارای رنگ، اندازه و ویژگیهای طراحی میشوند.
در گام بعدی باید به سراغ ایجاد عضلات برای ایجاد حرکت برویم. اینجاست که جاوا اسکریپت به میدان میآید. برای ایجاد هرگونه حرکت در صفحه وب به آن نیاز داریم. برای نمونه منوهای کشویی، اسلایدر و گالری تصاویر و… به کمک این زبان ایجاد میشوند.
نحوهی اجرای جاوا اسکریپت
کدهای جاوا اسکریپت در سمت کاربر و به وسیلهی مرورگرها اجرا میشوند. مرورگرها دارای موتورهای پردازشی هستند که میتوانند کدهای جاوا اسکریپت را ترجمه و سپس اجرا نمایند و در آخر نتیجه را به کاربر نمایش دهند.
کاربرد زبان جاوا اسکریپت چیست؟
زبان جاوا اسکریپت بخاطر انعطافی که دارد بسیار مورد توجه برنامهنویسان قرار گرفته است. این زبان برای برنامه نویسی سمت کاربر و سمت سرور، کاربرد دارد.
جاوا اسکریپت علاوه بر طراحی سایت، در برنامه نویسی موبایل و دسکتاپ نیز استفاده میشود.
از کاربردهای دیگر این زبان توسعهی بازیهای تحت وب، ایجاد گرافیکهای دو و سه بعدی است.همچنین یادگیری این زبان نسبت به بسیاری از زبانهای دیگر سادهتر است. پس به راحتی با یادگیری آن میتوانید یک روح تازه به وب سایت خود ببخشید و با ایجاد انواع انیمیشن و تحرکات مختلف به عناصر صفحه، رابط کاربری بهتری داشته باشید.
کاربردهای جاوا اسکریپت در توسعه وب
جاوا اسکریپت معمولا برای ایجاد پویایی و افزودن جلوههای ویژه به صفحات وب استفاده میشود. در پاسخ به این پرسش که کاربرد JavaScript در توسعه وب چیست، باید گفت JavaScript تعامل وبسایتها با بازدیدکنندگان را امکانپذیر میکند. این زبان وبسایتها را مجهز به ابزارهای تعاملی مانند اعلان و هشدار میکند و میتواند به تصاویر و متن، انیمیشن اضافه کند.
جاوا اسکریپت در وبسایتها به منظور اعتبارسنجی دادهها استفاده میشود؛ یعنی اطمینان حاصل میشود که کاربران اطلاعات صحیح را در فیلدهای موجود در فرمها وارد میکنند. JavaScript از برنامههای خارجی مانند فلش، پیدیاف و ویجتها نیز پشتیبانی میکند. همچنین کاربران با استفاده از JavaScript میتوانند بدون بارگیری مجدد کل صفحه، محتوا را در یک وبسایت بارگذاری کنند.
کاربردهای جاوا اسکریپت در توسعه برنامههای مبتنی بر وب
همزمان با پیشرفت مداوم مرورگرها، جاوا اسکریپت برای ساخت برنامههای قدرتمند مبتنی بر وب محبوبیت پیدا کرده است. یکی از مهمترین مثالها، برنامه کاربردی Google Maps است. در این برنامه کاربر فقط باید با استفاده از ماوس کلیک کرده و نقشه را به جهات مختلف بکشد. دیدن جزئیات نقشه ها فقط با یک کلیک قابل انجام است. جاوا اسکریپت برای توسعه برنامههای کاربردی مبتنی بر وب بسیار مناسب است؛ زیرا نیازی به استفاده از وبسرورهای پرهزینه ندارد. در عوض، تمام کدها در سمت کاربر پردازش میشوند. بدینترتیب بار روی سرور کاهش پیدا میکند و برنامه با کارایی بیشتری بارگذاری میشود.
کاربرد جاوا اسکریپت در وبسرورها
جاوا اسکریپت در ترکیب با Node JS میتواند برای ایجاد وبسرورها استفاده شود. از آنجایی که Node JS رویدادمحور است، بدون انتقال حجم عظیمی از دادهها به سرعت به سراغ کار بعدی میرود، که همین نکته باعث میشود وبسرورهای جاوا اسکریپت بسیار سریع عمل کنند.
لازم به ذکر است که سرورهای Node JS از فرآیندهای تکرشتهای استفاده میکنند، یعنی دستورات یکبهیک اجرا میشوند. فرآیندها ساده و سرراست هستند و به این ترتیب، دامنه کمتری برای خطا وجود دارد. سرورهای جاوا اسکریپت مدیریت همزمانی و شناسایی خطاهایی را که ممکن است در فرآیندهای چندرشتهای دشوار باشد را برای توسعهدهندگان آسان میکند.
کاربرد جاوا اسکریپت در برنامههای تلفن همراه
جاوا اسکریپت اغلب برای توسعه برنامههای موبایلی چند پلتفرمی برای سیستمعاملهای iOS، Android، Windows و Blackberry استفاده میشود. برخی از پرکاربردترین چهارچوبهای JavaScript برای برنامههای تلفن همراه عبارتند از jQuery Mobile، React Native، Apache Cordova و Titanium. بیشتر این چهارچوبها رایگان و منبعباز هستند و از پشتیبانی اختصاصی انجمنها برخوردار هستند.
بسیاری از چهارچوبهای JavaScript موبایل، سبکوزن هستند؛ به این معنی که امکان بارگذاری سریع را برای برنامهها فراهم میکنند. این چهارچوبها همچنین معمولا از طیف وسیعی از اندازههای نمایشگر و وضوح صفحه نمایش پشتیبانی میکنند.
کاربرد جاوا اسکریپت در توسعه بازیها
جاوا اسکریپت به طور فزایندهای برای ایجاد بازیهایی مانند Angry Birds، Polycraft و Bejewelled استفاده میشود. اگر JavaScript همراه با HTML5 استفاده شود، میتواند بازیهای قدرتمندی ایجاد کند که برای اجرا به چیزی بیش از صفحه کلید نیاز ندارند. این ترکیب طیف وسیعی از موتورها، کتابخانهها و انواع زبانهای رایج وب را باز میکند که میتوانند برای ایجاد بازیهای کاملا تعاملی مورد استفاده قرار گیرند.
جاوا اسکریپت دارای کتابخانهها و چهارچوبهای مختلفی برای ایجاد بازی است. بازی میتواند دوبعدی یا سهبعدی باشد. برخی از موتورهای بازی JavaScript مانند PhysicsJS، Pixi.js به ما در ایجاد یک بازی مبتنی بر وب کمک میکنند.
کاربرد جاوا اسکریپت در صفحات وب پویا (دینامیک)
وبسایتهای پویا شامل عناصر تعاملی مختلفی مانند دکمهها، فرمها و نظرسنجیها هستند که توسط اسکریپتهای سمت سرور مدیریت میشوند. JavaScript به توسعهدهندگان اجازه میدهد این عناصر را به صفحات وب اضافه کنند تا وبسایتها جذابتر و از نظر فنی کارآمدتر شوند.
از آنجا که JavaScript یک زبان برنامهنویسی رویدادمحور است، کد را بهسرعت بارگذاری میکند، به این معنی که محتوا بدون تأخیر نمایش داده میشود. این امر بسیار مهم است، زیرا وبسایتها و صفحات وب پویا باید به سرعت بارگذاری شوند تا بازدیدکنندگان همچنان علاقهمند باقی بمانند. جالب است بدانید صفحاتی که در عرض دو ثانیه بارگذاری میشوند، بهطور میانگین ۹ درصد از مخاطبان خود را از دست میدهند، در حالی که صفحاتی که بارگذاری آنها پنج ثانیه طول میکشد، ۳۸ درصد از مخاطبان خود را از دست میدهند.
یکی دیگر از مزایای توسعه نرمافزار جاوا اسکریپت این است که میتوان آن را با سایر زبانهای برنامهنویسی ادغام کرد. بنابراین، اگر یک وبسایت ثابت یا استاتیک دارید که با استفاده از یک زبان برنامهنویسی متفاوت نوشته شده است، میتوانید برای پویا کردن صفحه خود، به آن کمی کد جاوا اسکریپت اضافه کنید.
جاوا اسکریپت فولاستک چیست و چه کاربردی دارد؟
فولاستک شامل تمام لایههای یک برنامه وب، از فناوریهایی که روی آن اجرا میشود، تا پایگاه داده، رابط کاربری و منطق تجاری برای فرانتاند را در بر میگیرد. یک توسعهدهنده جاوا اسکریپت فولاستک میتواند با کد در بکاند و فرانتاند کار کند تا یک برنامه مبتنی بر وب بسازد و همه آنها با استفاده از جاوا اسکریپت نوشته میشوند. جاوا اسکریپت فولاستک در حال حاضر بسیار محبوب است.
چندین شرکت وجود دارند که از کنوانسیون جاوا اسکریپت فولاستک استفاده میکنند و مهندسان نرمافزار فولاستک را استخدام میکنند؛ از جمله:
- شرکت فیسبوک
- شرکت سیب
- شرکت نتفلیکس
- شرکت آمازون (AWS)
- بیشتر شرکتهای نوپا
بهترین فریمورکهای زبان جاوا اسکریپت
حتی اگر شما نخواهید از این زبان در وب استفاده کنید، بعد از یادگیری آن میتوانید به سراغ استفاده از فریم ورکهای این زبان بروید. استفاده از فریم ورک سرعت کدنویسی شما را افزایش میدهد و دقت و نظم بیشتری به آن میبخشد.
معروفترین فریمورکهای java script:
- Angular JS
- React
- Vue.Js
- Ember
ابزارها و کتابخانههای معروف جاوا اسکریپت
یکی از مزایای جاوا اسکریپت، فریمورکها و کتابخانههایی است که بر پایه این زبان شکل گرفتهاند. کتابخانه هر زبان برنامه نویسی، در واقع مجموعهای از دستورات آن زبان است که در قالب خلاصه و آماده برای استفاده قرار میگیرد. یکی از مشهورترین و نامآشناترین کتابخانههای جاوا اسکریپت، Jquery است.
جیکوئری در واقع مجموعهای از دستورات پیچیدهی جاوااسکریپت است که بهصورت بسیار ساده و آسان در اختیار همه قرار دارد. جیکوئری این امکان را به شما میدهد که بجای کدنویسی طولانی، کدهای خود را در یک یا چند سطر خلاصه کنید با استفاده از جیکوئری میتوانید بجای کدنویسی طو
لانی از مزیتهای جیکوئری برای مثال این است که برای یک کار اگر باید ده خط کد JavaScript بنویسید، با استفاده از یک متد یک خطی جیکوئِری میتوانید همان کار را با کیفیت و دقت بالا انجام دهید.
این روزها با پیشرفت جاوااسکریپت دیگر تنها یک زبان برنامه نویسی برای طراحی وبسایت و افزودن انیمیشن نیست. فریمورکها و ابزارهای زیادی با کمک جاوااسکریپت توسعه داده شداست که با آنها میتوان اپلیکیشنها یا سیستم های پیچیده و نیمه پیچیده پیاده سازی کرد. برای مثال ریاکت که توسط فیسبوک و یا angularjs که توسط گوگل توسعه داده شدهاست نام برد. با معرفی nodejs امکان اجرای جاوا اسکریپت سمت سرور فراهم شد.
بهطور کلی با زبان JavaScript از سرورها تا اپلیکیشنهای موبایل تا سیستمهای وب قابل پیادهسازی هستند. ابزارهای زبان مورد بحث، این روزها به قدری گسترده شدهاند که نمیتوانیم بدون آنها به دنیای وب فکر کنیم.
مشهورترین ابزارها و فریمورکهای توسعهیافته به زبان JavaScript
- ReactJS که بسیاری از سایتها و سرویسهای بزرگ بر پایهی این فریمورک توسعه داده شدهاند.
- React Native محصول شرکت فیسبوک که به کمک آن با جاوا اسکریپت میتوان برنامه موبایل نوشت.
- فریم ورک AngularJs گوگل که آخرین نسخه آن angular 4 است و بسیاری از ابزارها و سرویسهای بزرگ بر پایهی آن توسعه داده شدهاند.
- زبان اپن-سورس NodeJS که امکان برنامهنویسی با زبان JavaScript را در سمت سرور فراهم میکند.
تفاوت اکما اسکریپت و جاوا اسکریپت چیست؟
جاوا اسکریپت، یک زبان برنامه نویسی است اما اکما اسکریپت (ECMAScript) یه حالت استاندارد و تایید شده از JavaScript است که توسط سازمان اکما مشخص میشه و مطابق با این استاندارد مرورگرها موتور جاوا اسکریپتی خود را آپدیت میکنند. اولین ورژن اکما اسکریپت سال ۱۹۹۷ منتشر شد و تا سال ۲۰۱۵ که ورژن اکما اسکریپت ۶ یا ES6/ES2015 را ارائه داد و قرار بر این شد که از سال ۲۰۱۵ هر سال یه نسخه جدید از اکما اسکریپت منتشرشود.
نقاط قوت جاوا اسکریپت
- یادگیری آسان
- اجرا به صورت کراس پلتفورم
- سبک تر و سریعتر در اجرا نسبت به باقی زبان ها
- و …
نقاط ضعف JavaScript
- سختی در تشخیص خطا و دیباگ
- اجرا نشدن در مرورگرهای قدیمی
- امنیت کم در برابر اکسپلویت ها
- و …
منظور از میزان سختی در زبان برنامه نویسی جاوا اسکریپت چیست ؟
یادگیری جاوا اسکریپت نسبتاً آسان است اگر شما با کارهای ساده آغاز کنید به تدریج که تجربه کسب مینمایید میتوانید کدهای پیشرفتهتری بنویسید. به دلیل متن باز بودن این زبان بسیار گسترده می باشد و هرکسی می تواند از این زبان استفاده کند. استفاده از این زبان نیاز به خرید هیچ لایسنسی ندارد. با استفاده از خودآموزهای آنلاین موجود JavaScript و نرمافزار notepad می توانید از همین حالا شروع به نوشتن کدهای جاوا اسکریپت کنید. برای یادگیری جاوا اسکریپت یکی از بهترین وب سایت هایی که از طریق آن می توانید آموزش خود را شروع کنید وبسایت w3schools میباشد.
سوالات متداول
JavaScript چه تفاوتی با HTML و CSS دارد؟
HTML ساختار صفحه را میسازد، CSS ظاهر و چیدمان را طراحی میکند، اما JavaScript منطق، حرکت و تعامل را به صفحه اضافه میکند.
آیا JavaScript فقط در مرورگر اجرا میشود؟
خیر. علاوه بر مرورگر، به کمک Node.js میتوان JavaScript را سمت سرور، موبایل، دسکتاپ و بازیهای وب نیز اجرا کرد.
آیا JavaScript رایگان است؟
بله. JavaScript یک زبان بدون نیاز به خرید لایسنس است و بهصورت آزاد برای توسعه قابل استفاده است.
نتیجه گیری
در نتیجه میتوان گفت جاوا اسکریپت یک زبان برنامهنویسی پویا، مفسری و شیگرا است که نقش حیاتی در توسعه وب مدرن دارد. این زبان فراتر از افزودن انیمیشن به صفحات وب عمل میکند و به کمک فریمورکها و کتابخانههای متنوع خود، امکان ساخت برنامههای سمت کاربر، سمت سرور، اپلیکیشنهای موبایل، و حتی بازیهای تحت وب را فراهم میآورد. یادگیری آسان، پشتیبانی گسترده، و توانایی اجرا در انواع پلتفرمها از مزایای مهم آن است، هرچند ضعفهایی مانند امنیت پایینتر و دشواری در دیباگ نیز باید مدنظر قرار گیرد. به طور خلاصه، JavaScript یکی از ستونهای اصلی دنیای وب است که بدون آن تصور اینترنت امروزی ممکن نیست.
