اتاق سرور چیست؟ قلب تپنده سازمان شما (اصول، تجهیزات و استانداردها)

در دنیای امروز، تمام دارایی یک شرکت یا سازمان، اطلاعات آن است. از اطلاعات مشتریان و حسابداری گرفته تا ایمیل ها و فایل های محرمانه. اما این حجم عظیم از اطلاعات کجا نگهداری می شود؟ پاسخ «اتاق سرور» است.

اگر سرور مجازی مثل یک واحد آپارتمان اجاره ای باشد، اتاق سرور مثل ساختن کل برج توسط خودتان است. در این مقاله می خواهیم ببینیم اتاق سرور دقیقا چیست و برای راه اندازی آن به چه چیزهایی نیاز داریم.

اتاق سرور (Server Room) دقیقا چیست؟

اتاق سرور یک فضای فیزیکی مشخص و ایزوله شده در داخل ساختمان شرکت یا سازمان است که تمام تجهیزات شبکه، سرورها و ذخیره سازهای اطلاعات در آنجا نگهداری می شوند.

تصور کنید مغز انسان را از بدن خارج کنیم و در یک اتاق امن با دمای مناسب و محافظت ویژه قرار دهیم؛ اتاق سرور دقیقا همین حکم را برای یک سازمان دارد. این اتاق باید طوری طراحی شود که تجهیزات گران قیمت داخل آن، ۲۴ ساعته و بدون حتی یک ثانیه قطعی کار کنند.

چرا به اتاق سرور نیاز داریم؟

شاید بپرسید چرا سرورها را گوشه اتاق مدیریت یا زیر میز کارمندان نمی گذاریم؟ ۱. مدیریت متمرکز: وقتی همه چیز یکجا باشد، عیب یابی و تعمیر آسان تر است. ۲. امنیت فیزیکی: دسترسی به اطلاعات شرکت محدود به افراد مجاز می شود. ۳. شرایط محیطی: سرورها گرمای زیادی تولید می کنند و صدای زیادی دارند؛ نمی توان آن ها را در محیط اداری معمولی نگه داشت.

تجهیزات سخت افزاری مورد نیاز (داخل اتاق چه خبر است؟)

برای راه اندازی یک اتاق سرور استاندارد، به قطعات و تجهیزات مختلفی نیاز داریم:

۱. رک (Rack)

رک ها کمد های فلزی استانداردی هستند که سرورها و سایر تجهیزات شبکه داخل آن ها پیچ می شوند. رک باعث می شود تجهیزات مرتب باشند، هوا به خوبی بین آن ها جریان داشته باشد و کابل ها گره نخورند.

۲. سرورها (Servers)

کامپیوترهای قدرتمندی که معمولا به صورت کتابی (Rackmount) طراحی شده اند تا به راحتی داخل رک جا شوند.

۳. سوئیچ و روتر (Switch & Router)

این دستگاه ها وظیفه دارند اینترنت و شبکه داخلی را بین سرورها و کارمندان توزیع کنند. آن ها مثل پلیس راهنمایی و رانندگی، ترافیک شبکه را مدیریت می کنند.

۴. کابل کشی ساخت یافته (Structured Cabling)

شاید مهم ترین بخش ظاهری باشد. استفاده از کابل های باکیفیت مسی (CAT6) یا فیبر نوری که با نظم و ترتیب خاصی آرایش شده اند تا در صورت خرابی، بتوان سریعا کابل مشکل دار را پیدا کرد.

اصول و استانداردهای حیاتی (زیرساخت اتاق سرور)

فقط خریدن سرور و رک کافی نیست. مهم ترین بخش اتاق سرور، امن کردن شرایط محیطی آن است. اگر این اصول رعایت نشود، تجهیزات چند صد میلیونی شما در خطر خواهند بود.

۱. سیستم سرمایش و تهویه (Cooling)

سرورها وقتی روشن هستند گرمای وحشتناکی تولید می کنند. اگر این گرما دفع نشود، قطعات ذوب می شوند یا می سوزند.

• استاندارد: دما باید همیشه بین ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتی گراد باشد.

• معمولا از کولرهای گازی صنعتی یا سیستم های تهویه دقیق (In-Row) استفاده می شود که باد خنک را دقیقا به جلوی رک ها می دمند.

۲. سیستم برق اضطراری (UPS و ژنراتور)

قطعی برق دشمن شماره یک اطلاعات است.

• UPS: یک باتری بزرگ است که به محض قطع برق شهر، بدون وقفه برق را تامین می کند تا سرورها خاموش نشوند.

• ژنراتور: اگر قطعی برق طولانی شود، دیزل ژنراتور وارد مدار می شود تا برق ساختمان را تامین کند.

۳. سیستم اعلام و اطفاء حریق

آب دشمن وسایل الکترونیکی است، پس در اتاق سرور نمی توانیم از آبپاش های سقفی معمولی استفاده کنیم.

• در این اتاق ها از گازهای مخصوص (مثل گاز FM200) استفاده می شود. این گاز در صورت آتش سوزی، اکسیژن را حذف می کند و آتش را خاموش می کند بدون اینکه به مدارهای الکترونیکی سرور آسیب بزند یا خیسشان کند.

۴. امنیت فیزیکی و نظارت

• درب اتاق سرور باید ضد سرقت و ضد حریق باشد.

• ورود باید فقط با کارت هوشمند، اثر انگشت یا اسکن قرنیه چشم انجام شود.

• دوربین های مداربسته باید ۲۴ ساعته تمام زوایای اتاق را ضبط کنند.

۵. کف و سقف کاذب

برای اینکه کابل های برق و شبکه جلوی دست و پا نباشند و جریان هوا بهتر انجام شود، معمولا کف اتاق را بالاتر می آورند (کف کاذب) و کابل ها را از زیر آن عبور می دهند.

مراحل راه اندازی یک اتاق سرور استاندارد

۱. انتخاب مکان: اتاقی بدون پنجره، دور از لوله های آب و فاضلاب و در امن ترین جای ساختمان. ۲. عایق بندی: دیوارها باید عایق صدا و حرارت باشند. ۳. نصب کف کاذب و سینی کابل: برای عبور سیم ها. ۴. نصب سیستم برق و ارتینگ (Earthing): تخلیه الکتریسیته ساکن بسیار مهم است. ۵. نصب سیستم سرمایش. ۶. نصب رک ها و تجهیزات شبکه. ۷. راه اندازی سیستم های امنیتی و اطفاء حریق.

سوالات متداول

جمع بندی

اتاق سرور فقط یک انبار برای نگهداری کامپیوترها نیست؛ بلکه گاوصندوق اطلاعات سازمان شماست. رعایت اصول ایمنی مثل سرمایش مناسب، برق اضطراری و سیستم ضد حریق گازی، هزینه نیست بلکه سرمایه گذاری برای جلوگیری از فاجعه نابودی اطلاعات است. اگر کسب و کار کوچکی دارید، شاید یک رک کوچک (رک دیواری) کافی باشد، اما برای سازمان های بزرگ، طراحی یک اتاق سرور استاندارد از نان شب واجب تر است.